هزینه ساخت، نگهداري و مرمت روسازی، سهم قابلتوجهی از هزینۀ چرخۀ عمر راهها و خيابانها را به خود اختصاص میدهد. روسازی سازهای به ظاهر ساده ولی با رفتاری بسيار پيچيده است كه تأثیر قابلتوجهی بر روی احساس راحتي رانندگان، كاهش تصادفات، هزينۀ و زمان سفر و همچنين مصرف سوخت وسايل نقليه دارد و به شکل وسیع در ساخت جادهها، خیابانها، پیادهروها و پارکینگها به کار میروند. گستردگی و كيفيت زیرساختهای حملونقل زمینی، یکی از مهمترین معيارهاي پیشرفت کشورهای درحالتوسعه است و به همین علت ساليانه هزينههای قابل توجهي صرف طراحی، اجرا، نگهداری و ترميم روسازی راهها میشود. عدم طراحی، اجرا و يا نگهداری مناسب روسازی علاوه بر از دست رفتن سرمايهگذاری اوليه در کوتاهمدت سبب افزايش هزينۀ استفادهکنندگان (افزايش تأخير، افزايش مصرف سوخت، استهلاك بيشتر وسيلۀ نقليه) و افزايش تصادفات جادهای میشود.
بر اساس آمار سال 1402 بيش از 12864 هزار تن آسفالت در جادههاي كشور پخش شده است. همچنین در اين سال مجموع 5482 كيلومتر از راههای اصلی و شريانی روكش آسفالتی شدهاند. به اين آمار و ارقام بايد هزينههای مربوط به ساخت و مرمت روسازی در بزرگراهها، خيابانها، محوطهها و پاركينگهای درونشهری را نيز افزود كه به مراتب ارقام بسيار بيشتری میباشند. این آمار و ارقام جایگاه روسازیهای آسفالتی در سطح کشور را نشان میدهند.
دانش مهندسی روسازی را در مجموع میتوان به سه زير بخش اصلی شامل مصالح راهسازي و اجرا، تحليل و طراحي روسازی و مديريت روسازی تقسيمبندی كرد. كتاب حاضر بيشتر با رويكرد پوشش دو بخش اول و تنها با تكيه بر روسازیهای آسفالتی، تأليف شده است. با اين وجود مبحث مربوط به مديريت، نگهداری و مرمت روسازیهای آسفالتی نيز بهاختصار معرفی شده است. در نگارش اين كتاب سعي شده است تا حد امكان از آييننامهها و نشريات معتبر داخل كشور از جمله نشريۀ 101 (مشخصات فنی عمومی راه)، نشريۀ 234 (آييننامۀ روسازی آسفالتی راههای ايران) و نشريۀ 268 (دستورالعمل تثبيت لايههای خاكريز و روسازی راهها) استفاده شود. دليل اصلی اين امر امكان آشنايی بيشتر دانشجويان، پژوهشگران و مهندسان با ضوابط و معيارهای طراحی و اجرای روسازی در ايران بوده است.
اين كتاب شامل 11 فصل است. فصل اول با عنوان كليات به معرفی جايگاه مهندسی روسازی، تاريخچه روسازی و انواع روسازی راهها اختصاص داده شده است. فصل دوم با عنوان زيرسازی و خاك بستر به شناسايی و تعيين مقاومت خاك بستر و همچنين نحوۀ زيرسازی و كنترل كيفيت آن میپردازد. فصل سوم با عنوان اساس و زيراساس به معرفی انواع مصالح اساس و زيراساس مورد استفاده در ساخت روسازی و نحوۀ كنترل كيفيت اين مصالح اختصاص داده شده است. در فصل چهارم با عنوان تثبيت بستر و لايههاي روسازی به نحوۀ بهسازی خاكهای مسئلهدار و همچنين تثبيت مصالح اساس و زيراساس با انواع افزودنیها از جمله آهك، سيمان، قير و ... پرداخته شده است. بيشتر مطالب فصل چهارم برگرفته از نشريۀ 268 سازمان برنامه و بودجه میباشند. فصل پنجم به معرفي انواع قير و آزمايشهای كنترل كيفيت و طبقهبندی قيرها اختصاص داده شده است. در فصل پنجم مصالح سنگی مورد استفاده در ساخت مخلوط آسفالتي و در فصل ششم روشهای طرح اختلاط مخلوطهای آسفالتی آورده شده است. در فصل نهم روشهای توليد و اجراي مخلوطهای آسفالتی داغ تشريح شده است. فصل دهم به تحليل و محاسبۀ ترافيك طراحی روسازيهاي آسفالتی اختصاص داده شده است و در فصل يازدهم روشهای مختلف طراحي روسازیهای آسفالتي شامل روشهای مكانيستيك تجربی، روش تجربی اشتو 1993، روش انستيتو آسفالت و روش نشريۀ 234 سازمان برنامه و بودجه تشريح شده است. در فصل يازدهم انواع خرابیهای روسازی و روشهای مرمت هر يك از اين خرابیها و همچنين روشهای طراحی روكش آسفالتی تشريح شده است. در چاپ دوم کتاب برخی اشکالات موجود در چاپ اول برطرف شدهاند.
اميد كه اثر حاضر در بالا بردن سطح دانش فنی مهندسان، پژوهشگران و دانشجويان در حوزه مهندسی روسازی راهگشا و مفيد باشد.
از خوانندگان گرامی تقاضا میشود تا با نيكنگری و باريكبينی نظرات، انتقادات و پيشنهادهای اصلاحی خود را به اطلاع نويسندگان برسانند تا در چاپهای بعدی بهعنوان رفع كاستیهای اين اثر، ياریگرمان باشد.
